Ní ọdún 2025, iye owó tí a ti fi pa gbogbo rẹ̀ (TVL) ní DeFi ti pọ̀ sí $123.6 bilionu, èyí tí ó dúró fún ìbísí tó kéré tán 41% lọ́dún, pẹ̀lú àwọn àmì mẹ́wàá tó ga jùlọ nípa iye owó ọjà tó jẹ́ $98.4 bilionu. Èyí fihàn pé DeFi tún ń pọ̀ sí i: ìfowópamọ́ àwọn ìlànà tí kò ní ìpínkiri ń pọ̀ sí i, àwọn irinṣẹ́ tuntun ń yọjú, àwọn olùfowópamọ́ pàtàkì sì ń padà sí Web3. Ṣùgbọ́n pẹ̀lú àwọn àǹfààní, àwọn ewu ń wá—àwọn ẹ̀tàn, ìfàsẹ́yìn àwọn àmì, àti àwọn àdéhùn ọlọ́gbọ́n.
Kí ni DeFi àti Báwo ni a ṣe lè jèrè rẹ̀ ní ọdún 2025?
Tí o bá fẹ́ jèrè láti ọ̀dọ̀ DeFi ní ọdún 2025, ó ṣe pàtàkì láti mọ bí àwọn irinṣẹ́ wọ̀nyí ṣe ń ṣiṣẹ́, àwọn ọgbọ́n wo ló ṣì ń ṣiṣẹ́, àti àwọn tí kò tíì pẹ́. Nínú àpilẹ̀kọ yìí, a ó ṣe àwárí:
- Kí ni DeFi jẹ́ nínú cryptocurrency, tí a ṣàlàyé ní ṣókí,
- Kí ló dé tí a fi nílò rẹ̀,
- Bii o ṣe le joÌtumọ̀ Yorùbá: ’gun lati awọn ilana ti ko ni opin,
- Bii o ṣe le daabobo ara rẹ kuro ninu awọn adanu ati yago fun awọn aṣiṣe ti o wọpọ.
Ṣe tán? Ẹ jẹ́ kí a lọ!
Bii o ṣe le joÌtumọ̀ Yorùbá: ’gun lati DeFi ni ọdun 2025
Bí ètò ìṣiṣẹ́ ṣe ń dàgbàsókè, àwọn ọjà tuntun ń yọjú, èyí sì ń ṣí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfààní owó wọlé sílẹ̀. Kókó pàtàkì ni láti mọ bí àwọn ètò wọ̀nyí ṣe ń ṣiṣẹ́, àwọn ọgbọ́n wo ló yẹ kí ó wà, àti àwọn ewu tí wọ́n ní.
Ọkan ninu awọn ọna ti o rọrun julọ ni fifi owo pamọ—fífi owó ìtanràn sínú nẹ́tíwọ́ọ̀kì láti jẹ́rìí sí àwọn ìṣòwò àti láti rí i dájú pé wọ́n ní ààbò. Ní àfikún, olùlò náà ń gba èrè nínú àwọn àmì. Ethereum ń fúnni ní àwọn èrè tó dúró ṣinṣin jùlọ (ní nǹkan bí 3–4% lọ́dọọdún), nígbàtí Solana àti Avalanche lè pèsè tó 7–8%, àti àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì kéékèèké tó tó 15–20%, èyí tó ń san án padà fún ewu tó ga jù. Ààlà pàtàkì ni pé owó ti wà ní ìdènà fún àkókò gígùn, nígbàtí iye owó àmì náà lè dínkù.
Fún àwọn tó bá fẹ́ láti ṣe ajọṣepọ jinlẹ̀ sí i, ogbin oloomi Ó ṣe pàtàkì. Olùlò kan fi àmì méjì sínú adágún kan lórí pàṣípààrọ̀ tí a kò ṣe pàtó (bíi Uniswap, PancakeSwap, tàbí Curve) ó sì gba ìpín kan nínú owó náà láti ọ̀dọ̀ àwọn oníṣòwò tí ń kọjá nínú adágún náà. Èyí jẹ́ ọgbọ́n tí ó ní èrè jù ṣùgbọ́n tí ó tún léwu jù: pẹ̀lú ìyàtọ̀ iye owó pàtàkì láàárín àwọn àmì, èyí tí a ń pè ní pipadanu ayeraye le waye—pípàdánù apá kan ti olú-ìlú fún ìgbà díẹ̀, àti nígbà míìrán tí a kò le yípadà. Nínú àwọn méjì tí ó dúró ṣinṣin (fún àpẹẹrẹ, USDC–DAI), o le joÌtumọ̀ Yorùbá: ’gun 3–5% lọ́dọọdún; nínú àwọn méjì tí ó ń yí padà, títí dé 20–40%, ṣùgbọ́n pẹ̀lú àwọn ìyípadà ńlá.
Ohun elo iṣẹ miiran ni yiya owo ti ko ni ipinya. Àwọn ìlànà bíi Aave tàbí Compound gba àwọn olùlò láyè láti jèrè nípa fífúnni ní àwọn owó gbèsè: o fi dúkìá sílẹ̀, ìlànà náà sì máa ń yá wọn fún àwọn olùyáwó láìsí owó gbèsè. Èrè sinmi lórí àmì àti ìbéèrè ṣùgbọ́n ó jẹ́ àpapọ̀ 2–6% lọ́dún fún àwọn owó gbèsè àti 1–3% fún ETH àti wBTC. O tún lè yá owó lórí dúkìá rẹ láti lò wọ́n nínú àwọn ọgbọ́n mìíràn. Síbẹ̀síbẹ̀, èyí ń fa ewu ìtúsílẹ̀: tí owó gbèsè bá sọ̀kalẹ̀ sí ìsàlẹ̀ ààlà tí a ti ṣètò, ìlànà náà ń tà á láìsí owó gbèsè náà.
Ọgbọ́n ètò ti idoko-owo igba pipẹ ninu awọn ami ilana DeFi Ó ṣì gbajúmọ̀. Níbí, àtúpalẹ̀ ṣe pàtàkì: o nílò láti lóye àpẹẹrẹ iṣẹ́ àgbékalẹ̀, ìṣẹ̀dá owó-orí, ìlànà ojú ọ̀nà, àti àwọn àmì-ẹ̀rọ. Àwọn àmì iṣẹ́ àgbékalẹ̀ bíi Lido (LDO), Uniswap (UNI), GMX, tàbí MakerDAO (MKR) fi ìdàgbàsókè 2-5 hàn ní ọdún 2024-2025. Apá kan tí ó yàtọ̀ tí ó ń gba ìfàsẹ́yìn nínú àwọn àyíká ilé-iṣẹ́ ní LSD (Liquid Staking Derivatives) àti àwọn ìlànà fún àmì-ẹ̀rọ gidi-aye (RWA). Síbẹ̀síbẹ̀, a gbọ́dọ̀ gbé àìyípadà gíga àti àìsí ìdánilójú yẹ̀wò: àwọn iṣẹ́ àgbékalẹ̀ tí ó lágbára pàápàá lè pàdánù ìníyelórí ní kíákíá.
Níkẹyìn, ọ̀kan lára àwọn ọgbọ́n tí a sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ jùlọ ní ọdún 2025 ni ikopa ninu awọn ilana tuntun ni ipele ibẹrẹ, tí a mọ̀ sí ogbin afẹfẹ. O n ba awọn iṣẹ akanṣe ti ko tii ṣe ifilọlẹ (fun apẹẹrẹ, LayerZero, Berachain, tabi Starknet, ti o ti ṣe ifilọlẹ testnet rẹ ni akoko kikọ), ṣe awọn iṣe ni awọn oju-ọna wọn—ṣe awọn paṣipaarọ, fi owo pamọ, kopa ninu awọn idanwo. Ni ọjọ iwaju, ẹgbẹ naa le san awọn olumulo ti nṣiṣe lọwọ pẹlu pinpin awọn ami. Awoṣe yii ti mu ọgọọgọrun tabi ẹgbẹẹgbẹrun dọla wa fun awọn ti o kopa ninu awọn ipele ibẹrẹ ti Arbitrum, Optimism, ati awọn iṣẹ akanṣe miiran. Ko si awọn idoko-owo iṣaaju nibi, ṣugbọn ko si awọn iṣeduro: kii ṣe gbogbo iṣẹ akanṣe ṣe afẹfẹ kan, ati pe awọn akoko ni a ko mọ tẹlẹ.
Ilana tuntun miiran ni àtúnṣe. Ní ṣókí, èyí ni agbára láti tún lo àwọn dúkìá tí a ti pín tẹ́lẹ̀—fún àpẹẹrẹ, nípasẹ̀ ìlànà EigenLayer. O fi ETH sí nẹ́tíwọ́ọ̀kì Ethereum, o gba àmì ìfàmọ́ra kan (fún àpẹẹrẹ, stETH), o sì lò ó gẹ́gẹ́ bí ohun ìdúró nínú àwọn ìlànà mìíràn. Nítorí náà, dúkìá kan náà ń ṣiṣẹ́ ní ibi méjì ní àkókò kan náà. Àwọn èrè àpapọ̀ lè dé 15–18% lọ́dọọdún, ṣùgbọ́n ìmọ̀-ẹ̀rọ náà jẹ́ tuntun, àwọn ewu sì wà—ìdúróṣinṣin àdéhùn ọlọ́gbọ́n, àwọn àṣìṣe ìṣètò tí ó ṣeé ṣe, àti àìsí àwọn àpẹẹrẹ.
Bii o ṣe le dinku awọn eewu nigbati o ba n ṣiṣẹ pẹlu DeFi
Jíjẹ́ kí owó ní DeFi kìí ṣe èrè nìkan, ó tún ní àwọn ewu gíga pẹ̀lú. Àṣìṣe àdéhùn ọlọ́gbọ́n, ìdínkù owó, ìfowópamọ́ owó, àwọn ìlànà ẹ̀tàn—gbogbo ìwọ̀nyí lè yọrí sí àdánù. Láti dáàbò bo owó rẹ kí o sì yẹra fún àṣìṣe, ó ṣe pàtàkì láti tẹ̀lé àwọn ìlànà pàtàkì mélòó kan.
Àkọ́kọ́—Ìyàtọ̀. Má ṣe fi gbogbo owó rẹ sínú ìlànà tàbí àmì ìdámọ̀ kan ṣoṣo. Kódà àwọn ìpèsè tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ lè jẹ́ èyí tí a ti já tàbí kí ó ní àwọn àṣìṣe kódì pàtàkì nínú. Ó dára jù, pín àwọn dúkìá káàkiri onírúurú ẹ̀ka: apá kan nínú staking, apá kan nínú iṣẹ́ àgbẹ̀, apá kan nínú spot wallet tàbí stablecoins.
Èkejì—Ìṣàyẹ̀wò ìlànà. Kí o tó lo ìlànà, ṣàyẹ̀wò àwọn tó jẹ́ olùgbékalẹ̀, bóyá wọ́n ti ṣe àyẹ̀wò ìlànà náà, iye owó tí wọ́n ti ti pa (TVL), àti bí wọ́n ṣe ń lo ètò náà dáadáa. Àwọn ìlànà pẹ̀lú koodu orísun ṣíṣí sílẹ̀, àwọn àyẹ̀wò láti CertiK tàbí Trail of Bits, àti owó tí ó pọ̀ ń dín ewu kù. Àwọn ètò tuntun àti àwọn tí a kò mọ̀ dáadáa sábà máa ń fúnni ní àwọn èso tí ó pọ̀ sí i—ṣùgbọ́n èyí sábà máa ń jẹ́ àmì ewu tí kò ní ìdí.
Ẹkẹta—Iye owó tí a bá ṣe fún àdéhùn kọ̀ọ̀kan ni a ó fi dínkù. Bí iṣẹ́ akanṣe kan bá tilẹ̀ dà bí ẹni pé ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, má ṣe fi owó pamọ́ ju bí o ṣe fẹ́ pàdánù lọ. Èyí jẹ́ òótọ́ ní pàtàkì fún iṣẹ́ àgbẹ̀ àti yíyánilówó: níbí, ewu pípadánù láìpẹ́ tàbí ìyọkúrò ipò sábà máa ń wáyé. Jẹ́ kí apá kan nínú owó rẹ wà ní ẹ̀gbẹ́ kí o lè dáhùn padà sí àwọn ipò tí ó yípadà kíákíá.
Ẹkẹrin—Yíyan nẹ́tíwọ́ọ̀kì onírònú. Àwọn iṣẹ́ DeFi ń ṣiṣẹ́ lórí onírúurú blockchains, ọ̀kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú àwọn ànímọ́ tirẹ̀. Fún àpẹẹrẹ, Ethereum ní ìgbẹ́kẹ̀lé gíga ṣùgbọ́n owó tí ó ga jù. Nínú Arbitrum, Optimism, àti BNB Chain, owó tí a ń san kéré sí i, ṣùgbọ́n àwọn iṣẹ́ náà kéré sí i, nígbà míìrán wọn kò sì dán an wò dáadáa. Fi èyí sọ́kàn nígbà tí o bá ń yan ìkànnì kan.
Ẹ̀karùn-ún—ìmọ́tótó ààbò. Lo awọn apamọwọ oriṣiriṣi fun awọn idi oriṣiriṣi, maṣe tọju awọn bọtini ikọkọ ni ọrọ ti o rọrun, ati pe maṣe so apamọwọ rẹ pọ mọ awọn oju opo wẹẹbu laileto. Maa ṣayẹwo awọn igbanilaaye nigbagbogbo ninu apamọwọ rẹ ki o fagile wọn ti o ba jẹ dandan. Lo awọn apamọwọ ohun elo fun fifipamọ awọn iye nla.
Ati nikẹhin—máa ní ìmọ̀. Ọpọlọpọ ewu ni a le dena ti o ba kọ ẹkọ nipa ipalara tabi ikọlu agbonaja ni akoko. Ṣiṣe alabapin si awọn ikanni pataki, awọn iwiregbe, ati awọn olupilẹṣẹ bii DeFiLlama tabi DefiSafety yoo ran ọ lọwọ lati dahun ni kiakia si awọn irokeke.
Àwọn ètò tí kò ṣiṣẹ́ mọ́
DeFi n yipada ni kiakia—ohun ti o mu owo-ori ti o duro ṣinṣin wa ni ọdun 2021–2022 maa n jẹ alailera tabi ko ni ere rara ni ọdun 2025. Awọn ọgbọn ati eto pataki ti o ti padanu iwulo tabi ti o di eewu pupọ ni awọn wọnyi.
Àwọn àmì oko láìsí ìbéèrè
Nígbà àtijọ́, ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ àgbékalẹ̀ ló ṣe àwọn àmì ìdánimọ̀ tiwọn, wọ́n sì fún àwọn olùlò ní ìṣírí pẹ̀lú èrè gíga (100–1000% lọ́dọọdún). Àwọn àmì ìdánimọ̀ wọ̀nyí kò ní ìníyelórí gidi, wọ́n sì yára pàdánù owó wọn. Ní ọdún 2025, irú àwọn ètò bẹ́ẹ̀ kìí ṣe ohun tí kò wúlò nìkan—wọ́n léwu: o gba àmì ìdánimọ̀ tí owó rẹ̀ dínkù kíákíá ju bí o ṣe lè yọ èrè kúrò lọ. Àpẹẹrẹ: ọ̀pọ̀lọpọ̀ oko lórí BNB Chain àti Polygon láìsí owó gidi tàbí ìbéèrè àmì ìdánimọ̀.
Àwọn àkójọpọ̀ aládàáṣe ń ṣe ìlérí “ìní tó pọ̀ jùlọ”
Ó ti jẹ́ àṣà láti gbẹ́kẹ̀lé àwọn ọgbọ́n ìtọ́jú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tí wọ́n gbà pé ó ń mú èrè pọ̀ sí i. Lónìí, ọ̀pọ̀lọpọ̀ irú àwọn iṣẹ́ bẹ́ẹ̀ kì í ṣe àtúnṣe àwọn ọgbọ́n ìtọ́jú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ wọn tàbí kí wọ́n máa ṣiṣẹ́ lórí àwọn ìlànà ìtọ́jú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ tí ó ní ewu gíga. Àpẹẹrẹ: àwọn àtúnṣe àtijọ́ ti Yearn, Autofarm, Beefy Finance láìsí ìṣàfihàn àti ìṣàkóso ọwọ́.
N reti afẹfẹ afẹfẹ fun igbiyanju kekere
Ní ọdún 2021–2023, ó tó láti “tẹ kiri” ojú ìwòye lẹ́ẹ̀kan lóṣù láti gba airdrop kan. Lónìí, ìdíje ga jù, a sì sábà máa ń fún àwọn olùlò tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ jùlọ nìkan ní airdrops. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, àwọn iṣẹ́ kan máa ń ṣe airdrops nípasẹ̀ àwọn àkójọ tí a ti pa, láìsí àwọn ìlànà tí ó ṣe kedere. Èyí mú kí ìkópa aláìṣiṣẹ́ má ṣe ní ipa. Àpẹẹrẹ: zkSync—ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn olùlò kò gba airdrop náà bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ń ṣiṣẹ́.
Iwakusa olomi ninu awọn adagun-odo apa kan
Àwọn ibi tí a ti ń fi àmì kan ṣoṣo sí (fún àpẹẹrẹ, ETH tàbí USDT) ni a ti kà sí èyí tí kò léwu fún ìgbà pípẹ́. Síbẹ̀síbẹ̀, ọ̀pọ̀lọpọ̀ irú ètò bẹ́ẹ̀ kò mú èrè gidi wá mọ́. Ní àwọn ìgbà míì, owó oṣù nìkan ni a ń san, kì í ṣe owó gidi. Ní àfikún, wọ́n sábà máa ń bo àìní ìbéèrè fún apá kejì àwọn méjèèjì mọ́.
Igbagbọ afọju ninu ikore laisi itupalẹ awọn tokenomics
Àwọn olùlò ṣì ń wọ iṣẹ́ náà ní ìbámu pẹ̀lú àwọn nọ́mbà APY nìkan—20–50% lọ́dọọdún. Ṣùgbọ́n irú àwọn àmì bẹ́ẹ̀ kìí sábà ṣe àkíyèsí fún ìfàsẹ́yìn owó, owó oṣù, ìyípadà, àti ewu. Láìsí ṣíṣàyẹ̀wò àpẹẹrẹ, owó oṣù, àti ọ̀nà ìtújáde owó oṣù, ọgbọ́n yìí kò ṣiṣẹ́ mọ́. Ojútùú ni láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa àwọn àmì náà kí a má sì dojúkọ èrè %, ṣùgbọ́n láti dojúkọ ìtẹ̀síwájú rẹ̀.
Ìparí
DeFi nínú owó ìsanwó jẹ́ apá kan tó ń dàgbàsókè pẹ̀lú ìdàgbàsókè owó ìsanwó, àǹfààní ilé-iṣẹ́, àti àwọn àwòṣe owó tuntun. Ṣùgbọ́n lẹ́yìn èrè tó ṣeéṣe ni àwọn ewu gidi wà: ìmọ̀ ẹ̀rọ, ọjà, àti ìwà. Láti jèrè dípò kí o pàdánù, ó ṣe pàtàkì láti hùwà pẹ̀lú ìmọ̀: ṣàyẹ̀wò àwọn ìlànà, pín owó sí oríṣiríṣi, yẹra fún títẹ̀lé àwọn ètò àtijọ́, kí o sì múra sílẹ̀ fún ìyípadà.